2025-4

Redactioneel
Living labs als proces
Wim de Haas
Onderzoek
Living Lab B7. Met Boeren, Bewoners, Bezoekers en Beleidsmakers werken aan een Betere Biodiversiteit in de Bollenstreek
Cassandra van Altena, Aafke Schaap, Susan de Koning, Hugo Langezaal, Daan Groot, Liesbeth Bakker, Joke Stoop & Wolf Mooij
Onderzoek
Voorwaarden voor effectief agrarisch natuubeheer. Lessen uit Living Lab Ooijpolder-Groesbeek
Huub Ploegmakers, Bibi Witvliet, Sabine Baumgarten, Robin Lexmond, Rosa Boone, Henk-Jan Kooij, Eelke Jongejans, Bjorn Robroek, Sander Meijerink, Tiny Wigman, Nick van Eekeren, Pedro Janssen & Hans de Kroon
Onderzoek
Participatory System Mapping in een living lab. Samen leren voor biodiversiteit in de Alblasserwaard
Wiesje Korf, Britt van den Berg, Wouter Spekkink & William Voorberg
>>Bijlage: Volledige PSM-resultaatkaart
In gesprek
“De verbinding tussen voedsel, landbouw en landschap is cruciaal voor de transitie”
Paul Opdam en Jan Hassink over lokale voedselnetwerken
Onderzoek
Natuurlijk samenwerken. Ervaringen van agrariërs in living labs voor biodiversiteitsherstel
Bernadette van Heel & Noëlle Aarts
Essay
Op weg naar een biodivers landelijk gebied. Living labs als aanjagers van regionale biodiversiteitstransitie
Derk Jan Stobbelaar, Louise Vet & Dylan Bergen
Boek
Darwin in de achtertuin: uitnodigend boek over natuuronderzoek in de stad
Kris van Koppen
Forum
Natuur en democratie
Kris van Koppen
In het veld
‘Turning the tide’
Theo van der Sluis
Beeld
Johan Meeus
2025-3

Redactioneel
Handvatten voor de uitvoering van natuurherstel
Wim de Haas
Ontwerp
Natuurinclusieve landbouw in de tuinen van voormalig landgoed Heemstede
Michiel Bakx, Elyze Storm-Smeets & Eva van den Broek
Essay
Het landschap verstaan
Wim de Haas
In gesprek
“Je zult eerst de systeemblokkades moeten opheffen voor je verder kan met de korte ketens”
Hilde Engels en Michiel Kortstee over De Fruitmotor
Onderzoek
Basiskwaliteit Natuur op het boerenland. Mogelijke maatregelen en financieringsmiddelen
Fleur van Duin, Lotte Vroomans, Koos Biesmeijer & William Voorberg
>>Bijlage: Tabel 1: Overzicht van bestaande maatregelen om natuur te versterken
>>Bijlage: Tabel 2: Overzicht van financiële instrumenten om natuur te versterken
>>Bijlage: Online bijlage: Toelichting en literatuur bij de tabellen
Onderzoek
Fries greppelland. De stand van historisch en ecologisch onderzoek en kansen voor vervolg
Gerard Westerhuis & Jeroen Wiersma
Boek
Landschappen van Nederland
Jos Dekker
Forum
Marktgedwongen onteigenen
Kris van Koppen
In het veld
De Macchia van Portofino
Theo van der Sluis
Beeld
Johan Meeus
2025-2 | Themanummer Natuurherstelverordening

Redactioneel
Handvatten voor de uitvoering van natuurherstel
Wim de Haas
Inleiding
De Natuurherstelverordening: ondanks aanpassingen een uitdaging voor het Nederlandse natuurbeleid
Irene Bouwma
>>Bijlage: Figuur 1: De procedure van aanname van de Natuurherstelverordening
Onderzoek
De Natuurherstelverordening op gebiedsniveau. Een uitwerking van ecologische scenario’s voor Sint Jansberg-Reichswald en De Zoom- Kalmthoutse heide
Theo van der Sluis, Michiel van Eupen, Irene Bouwma, Madelon Lohbeck & Wieger Wamelink
>>Bijlage: Figuur 4: Natuurbeheertypen kaart Sint Jansberg-Reichswald
>>Bijlage: Figuur 5: Natuurbeheertypen kaart De Zoom-Kalmthoutse heide
Onderzoek
Meer biodiversiteit door gerichte maatregelen? Evaluatie van herstelscenario’s in twee voorbeeldgebieden met behulp van Model for Nature Policy (MNP)
Charlotte van Haren, Michiel van Eupen & Theo van der Sluis
>>Bijlage: Figuur 3: Voorbeelduitvoer Larch-model
Onderzoek
Het effect van natuurherstel op de biodiversiteit. Een berekening met behulp van Model for Nature Policy (MNP)
Wieger Wamelink, Michiel van Eupen & Lian Grabijn
>>Bijlage: Figuur 1 & 2: MNP-berekening
Onderzoek
Klimaatverandering en de natuurdoelen. Uitdagingen, maar ook handvatten voor herstel
René Henkens, Anouk Cormont, Chris van Swaay & Wieger Wamelink
In gesprek
“Ik denk dat iedereen hier wel in de buurt van tien procent groenblauwe dooradering komt”
Remco van Blaaderen en Marian Hogenhout over Boeren van Amstel
Onderzoek
Draagvlak voor natuurherstel. Inzichten vanuit de gebieden De Zoom-Kalmthoutse heide en Sint Jansberg-Reichswald
Ziggy Sabbe, Irene Bouwma, Sabine van Rooij, Peter Buse, Ditmar van Poeteren & Veerle van Eetvelde
Essay
Implementatie van de Natuurherstel verordening: hóe dan?
Bas Arts, Irene Bouwma, Theo van der Sluis & Julia Zandvliet
Onderzoek
Naar een kennisagenda voor natuurherstel. Wat moeten we weten van ecosysteemherstel?
Theo van der Sluis, Irene Bouwma & Anne Schmidt
Nabeschouwing
De Natuurherstelverordening: uitdagingen en perspectieven
Bas Arts & Theo van der Sluis
Forum
Natuureducatie en budgettaire problematiek
Kris van Koppen
In het veld
Groenknolorchis en natuurherstel in Nieuwkoop
Theo van der Sluis
Beeld
Johan Meeus
2025-1

Redactioneel
Het waarschijnlijke, het wenselijke en het mogelijke
Wim de Haas
Compositie
Een klinkende bodem. Sonificatie biedt een nieuwe kijk op de dynamiek van bodem en landschap
Martin Knotters & Tim Veldman
Essay
Ontwerp en onderzoek: ontwerpend onderzoek? Een poging tot nadere duiding
Michaël van Buuren
Essay
Van een algemene toekomst naar gebiedseigen strategieën. Een pleidooi voor de inzet van ontwerp in de transitie van het voedselsysteem
Noël van Dooren
In gesprek
“IJsselmarke krijgt steeds meer de wind in de zeilen”
Roos Donders, Ben Huisman en Alien Holtslag over lokaal voedselnetwerk IJsselmarke
Onderzoek
‘Smart Nutrient Retention Networks’. Kansen voor verduurzaming van waterkwaliteits- en nutriëntenbeheer
Dianneke van Wijk, Lilith Kramer & Wolf Mooij
Essay
Niet alleen natuur: in bos groeit hout. Pleidooi voor een herwaardering van houtoogst in Nederlandse bossen
Jan den Ouden & Anne-Charlotte Hoes
Boek
Landschap (be)leven: inzichten uit de Chinese filosofie
Wim de Haas
Forum
Rechten op natuur
Kris van Koppen
In het veld
Rivierkreeft in Poltava
Theo van der Sluis
Beeld
Johan Meeus