In het veld – Gorilla’s in de mist
Het verkeer is chaos in Rwanda, links en rechts worden we ingehaald door de boda-boda’s of brommertaxi’s, matatu’s (minibusjes) en soms dure 4x4s. En overal zijn mensen te voet onderweg. In Rwanda, het land met de duizenden heuvels, golft de weg op en neer. We passeren fietstaxi’s met grote lasten op hun bagagedrager en brommers met achterop golfplaten, een gezin met drie kinderen, of dertig manden met levende kippen!
Ik zit comfortabel in de auto van iemand van de organisatie, op weg naar het congres in Musanze. Onderweg stoppen we op een druk marktje voor een broodje en koffie. Het is opvallend hoe vaak je in de beste koffielanden alleen maar Nescafé kunt krijgen.
We zijn op weg naar de eerste conferentie in Afrika van de Ecosystem Services Partnership. Op Mount Elgon in buurland Oeganda begeleiden we een landschapsherstelproject met duizenden boeren. Vanuit dit project organiseren wij een sessie over ecosysteemdiensten en ‘community-based’ landschapsherstel. Onze lokale PhD-studenten presenteren hier hun werk, en verder zijn er in onze sessie presentaties uit alle delen van Afrika.
Musanze ligt aan de voet van Volcanoes National Park, op de grens met de democratische republiek Congo en Oeganda. De vulkanen liggen op 20 kilometer afstand, helaas hebben we geen tijd om ze te bezoeken. Ons hotel, Muhabura in Musanze, is bekend vanwege Dian Fossey die hier verbleef als ze uit de bergen naar de stad kwam. Dian Fossey is beroemd vanwege haar strijd tegen stroperij van berggorilla’s ; zij staat voor mij op gelijke hoogte als David Attenborough of Jane Goodall!
‘Gorilla’s in de mist’ is een bekende film over haar leven die ik vele malen gezien heb. Uiteindelijk heeft ze haar strijd met de dood moeten bekopen: ze is in haar hut in de bergen vermoord. Vanuit mijn hotelkamer in hotel Muhabura kijk ik uit op kamer 12, de kamer waarin zij altijd verbleef als ze in de stad was. De kamer is nu een soort museumpje, met nog de inrichting van veertig jaar geleden.
Onze sessie op het congres gaat goed. De Oegandese studenten hebben een prima verhaal, en ook de andere presentaties leveren interessante discussies op.
Op de terugweg naar Kigali zien we weer fietsers met enorme lasten tegen de heuvels op trappen, het zijn Chinese fietsen die minstens dertig jaar oud zijn. Dit land moet wel goede fietsers voortbrengen! In september 2025 werd het Wereldkampioenschap Wegwielrennen in Rwanda gehouden. Dit was het eerste volledige WK wielrennen op het Afrikaanse continent, met als winnaars Pogacar en Evenepoel. Rwanda was de trotse organisator. Het land wil zich graag tonen als voorbeeld in de Afrikaanse regio. Hun president Kagame heeft echter een bedenkelijke reputatie.
We hebben te doen met een fietstaxi met acht kratten Guinness achterop, die samen toch minstens tachtig kilo moeten wegen. Wanneer wij even later aan een lange afdaling beginnen, hangend achter een trage vrachtauto, komt de fietser met zijn kratjes langszij, zwaaiend: met zeker veertig kilometer per uur haalt hij één voor één de tragere auto’s in.
Afrika-Europa 1-0!
THEO VAN DER SLUIS