‘Turning the tide’
Het Spaans Lagoen is een smalle binnenbaai aan de westkust van Aruba. Het gebied van 70 hectare gaat twee kilometer landinwaarts en is maximaal 500 meter breed. Het Spaans Lagoen is grotendeels droog gevallen. Vroeger kwam hier door een open verbinding naar zee dagelijks vers zout water binnen. De mangroven op de oever vormden een ontoegankelijk woud, broedplaats voor veel vogels, kraamkamer voor de vissen en garnalen. Door opslibbing in het kanaal naar zee komt er bijna geen zout water meer binnen. Voor de mangrovevegetatie is dat desastreus, die sterft langzaam af en vogels en vissen verdwijnen daarmee. Een bulldozer gaat nu de geul uitdiepen, om zo weer aanvoer van zout water en daarmee de terugkeer van vis en vogels mogelijk te maken. De drone maakt foto’s van de situatie voordat de werkzaamheden uitgevoerd gaan worden.
Spaans Lagoen is een Ramsargebied en sinds april 2017 is het onderdeel van Arikok Nationaal park. Met een collega geef ik dat jaar een training in parkbeheerplanning. Vijftien medewerkers doen mee. We gaan het veld in om het gebied en de bedreigingen te bekijken. Het is een praktische training waarbij we gezamenlijk een visie voor het nationaal park ontwikkelen. Stap voor stap maken we met de deelnemers een beheerplan voor het park. Na drie dagen zijn we klaar en kunnen we certificaten voor de cursus uitreiken.
In Visum Mundi, de vroegere Aula in Wageningen, zie ik de documentaire Turning the tide. Prachtige beelden, boven en onder water, van koralen en wegschietende vissen rond Aruba; van lepelaars en steltkluten in het Spaans Lagoen. Dreigende beelden ook van een dode, grijze bodem met dood koraal. De film gaat over de ecologische crisis en herstelprojecten rond de koraalriffen en mangrovebossen van Aruba en laat zien hoe lokale bewoners, onderzoekers en internationale experts samenwerken om deze kwetsbare ecosystemen te beschermen en nieuw leven in te blazen.
Collega en projectleider Rene Henkens van Wageningen UR licht het werk toe. Ik herken deelnemers van onze cursus destijds voor Arikok Nationaal Park. Samen met lokale vrijwilligers en ondernemers sjouwen en bouwen ze vol enthousiasme aan de kunstriffen. Deze kunstriffen zijn gemaakt van betonijzer en betonblokken waar koraal op aangeplant wordt, in de verwachting dat het verder aangroeit. De riffen worden met een kraan vanaf een boot neergelaten op de zeebodem.
Turning the tide laat prachtig zien hoe verschillende organisaties de handen in elkaar slaan om met hun expertise deze klus te klaren. Zo komt bijvoorbeeld het jonge koraal dat op de ijzers en het beton geplant wordt uit een speciale ‘kraamkamer’ van een organisatie op Aruba, de betonriffen zijn een uitvinding van een Nederlands bedrijf. Het is een perfecte samenwerking aan herstel van het koraalrif om het eiland te bufferen tegen klimaatverandering, zeespiegelrijzing en cyclonen.
THEO VAN DER SLUIS